گاهنبارها ،جشن های ششگانه سال

بر طبق آیات اوستا و روایات زرتشتی، زرتشتیان بر این باورند که آفرینش در شش مرحله از سوی اهورامزدا انجام يافته است. چنان چه ادیان دیگر نیز در این باره تأثیر شگرفی از آیین زرتشت پذیرفتند. مثلا در تورات (کتاب مقدس يهودیان) نیز اشاره شده که خدواند آفرینش را در شش روز انجام داد. و در آیه 52 سوره اعراف در قرآن كريم می خوانیم: «خلق الله السموات و الارض فی ستة الایام» یعنی خداوند آسمان ها و زمین را در شش روز (مرحله) آفرید. و بدینسان دین زرتشت دینی بود که حتی الگوی ادیان دیگر واقع شد؛

زرتشتیان به هر مرحله از این شش مرحله آفرینش گاهنبار گویند که بدین ترتیب است:

گاهنبار نخست: مدیو زرمه (madyoozarema)

گاهنبار دوم: مدیو شم (madyooshem)

گاهنبار سوم: پتیه شهیم((patya shahim

گاهنبار چهارم: ایاسرم (ayasarem)

گاهنبار پنجم: مدیارم (madyarem)

گاهنبار ششم: همسپتمدم (hamas pat madem)

هر کدام از این جشن ها پنج روز به طول می کشید که روز پنجم آن مهم ترین روز آن بود.

نام گاهنبار نخست همان طور که خواندید مدیوزرمه است که به معنی وسط بهار می باشد و هنگام آن از دهم اردیبهشت تا 15 اردیبهشت است. گاهنبار دوم مدیوشم است هنگام آن از دهم تیر ماه تا 15 تیرماه می باشد. گاهنبار سوم پتیه شهیم است و هنگام آن از 25 شهریور تا30 شهریور است. گاهنبار چهارم ایاسرم نام دارد و زمان آن از 25 مهر تا 30 مهرماه است. گاهنبار پنجم که مدیارم نام داشت که از 15 دی تا 20 دی ماه برگزار می شود و گاهنبار ششم که آخرین گاهنبار است همسپتمدم نام دارد که به معنی برابر شدن ساعات روز و شب است و هنگام آخرین روز سال می باشد؛

در سنت زرتشتی در این روزها لازم است مراسم جشن و شادمانی همراه با برگزاری مراسم دینی و مذهبی برگزار شود، در این روزها برهمگان لازم است تا در اندازه توانایی خویش انفاق و کمک کنند. البته در آیین زرتشت انفاق تنها به این معنی نیست به فقیری کمک کنیم بلکه حتی اگر آذوقه تعدادی حیوان را که آفریده اهورامزدا است تأمین کنیم، خود نوعی انفاق به شمار می آید؛

این جشن ها در قدیم در کل سرزمین ایران برگزار می شد که امروزه بین جامعه زرتشتیان ایران نیز با همان شکوه برگزار می شود؛

«آفرینش جهان از من (اهورامزدا) در سيصد و شصد و پنج روز که شش گاهنبار سال باشد انجام شد»